Kruissteek voor beginners: starten met je eerste kruissteek patroon

Kruissteek kan voor beginners overweldigend zijn. Hoe les je een telpatroon? Waar op je telstof moet je beginnen? Welke borduursteken moet je eerst doen?

Anders dan bij vrij borduren, breng je een kruissteekpatroon niet over op je stof. Voorbedrukte kruissteekpakketten bestaan ook, maar heb je bijvoorbeeld online een kruissteekpatroon gevonden of gekocht, dan zal je willen weten hoe je dat patroon leest.

In dit artikel loods ik je door het lezen van een kruissteek telpatroon én demonstreer ik stap voor stap hoe je aan je project begint!

Weet je nog niet wat je juist nodig hebt voor kruissteken, bekijk dan mijn andere post “Benodigdheden voor kruissteek beginners” en kom daarna terug naar hier om te leren hoe je van start gaat!

Het kruissteekpatroon dat in deze tutorial wordt gebruikt, is een gratis patroon van de DMC website: “Clowning around” en is geschikt voor beginners in kruissteek. Je kan het ook helemaal gratis downloaden via deze link en meevolgen met de tutorial!

Wat is een kruissteek telpatroon?

Voor beginners in kruissteek kan een telpatroon er nogal overweldigend uitzien. Er valt echter niets te vrezen! Van zodra je weet waar alle symbolen voor staan, ben je meteen vertrokken.

Een telpatroon zal je alle informatie geven die je nodig hebt om een kruissteekproject te vervolledigen en is daarom onmisbaar bij het kruissteken. Op het patroon vind je waar welke kleuren moeten komen, welke steken je waar moet gebruiken én vaak ook hoeveel draden je nodig hebt.

In de bijgevoegde legende, zie je een overzicht van alle kleuren je nodig hebt. Vaak zijn dit DMC kleurcodes.

Je patroon komt vaak ook in tweevoud: één met kleuren + tekens en één met alleen tekens, in zwart-wit. Welke van deze twee je gebruikt, kies je zelf. Mijn voorkeur gaat uit naar de kleurenversie, maar voor patronen met veel verschillende gradaties van kleuren, kan het patroon met alleen tekens in zwart-wit soelaas brengen.

De eerste stappen van je kruissteekproject

Stap 1: garen

Bekijk de legende en verzamel de kleuren die je zal nodig hebben. Er is niets vervelender dan beginnen aan een patroon en halverwege te merken dat je kleurtjes ontbreekt.

Ik raad aan je garen op wikkelkaartjes (bobbins) te draaien en de kleurcode aan te brengen op het kaartje. Hoe je dat het makkelijkste doet, kun je lezen in mijn artikel “Borduurgaren op wikkelkaartjes bewaren“.

TIP: Toen ik net begon met kruissteek, bracht ik ook het overeenstemmende tekentje uit het patroon aan op de bobbin (bv een sterretje, driehoekje…), zo kon ik heel makkelijk de juiste kleur nemen zonder telkens de legende te moeten consulteren!

Stap 2: stof

Bekijk in het patroon hoeveel vierkantjes nodig zijn. Dit is belangrijk te weten voor het stuk aïda of linnen dat je zal gebruiken. Zorg dus dat je stuk groot genoeg is om het volledige patroon uit te werken én zorg voor een ruime rand rondom (ongeveer 10cm), voor het inkaderen achteraf.

Stap 3: het midden van je patroon

Neem je patroon en zoek het midden. Vaak wordt dit aangeduid met pijlen aan de randen. Volg deze en duidt het midden eventueel aan met een markeerstift. Je zal beginnen met je kruissteek op één van de vier omliggende steekjes.

Stap 4: het midden van je stof

Neem nu je stuk stof en plooi het doormidden. Plooi het vervolgens nogmaals doormidden. De hoek waar alle zijden kruisen, is je middenpunt.

Neem je naald en steek deze door de hoek, plooi je stof terug open en je hebt je midden gemarkeerd!

Stap 5: beginnen met kruissteek

Kijk op je patroon naar de steek linksboven je middenpunt, neem het juiste garen en maak je eerste kruisje. Dit is je referentiepunt voor alle omliggende steken.

Je zorgt er trouwens voor dat je draad niet volledig door de stof gaat, door een klein knoopje te maken op het einde van je garen.

Lees ook hoe je makkelijk je naald bedraadt.

Hoe lees je een kruissteekpatroon?

In heel wat kruissteekpatronen, ook voor beginners, worden een paar verschillende steekjes gebruikt. De meest voorkomende zijn:

  • volle kruissteek (Engels: “full cross stitch”)
  • stiksteek (Engels: “back stitch”)
  • halve kruissteek (Engels: “3/4 stitch”)

Volle kruissteek

Steek je naald naar boven door de stof in de rechterbovenhoek van je steek. Breng deze terug naar beneden in de linkeronderhoek van de steek.

Ga vervolgens terug omhoog in de linkerbovenhoek en ‘kruis’ de vorige steek door de naald terug naar beneden te brengen in de rechteronderhoek.

Dit is je eerste volle kruissteek! Voor de volgende steken herhaal je dit proces telkens opnieuw.

Bekijk een geïllustreerde uitleg van de hele kruissteek

Wanneer je telkens meteen ieder kruisje afwerkt, heet dat de Engelse kruissteek methode.

Moet je een grotere zone uitwerken in dezelfde kleur, dan kun je er ook voor kiezen deze eerst op te vullen met halve steekjes, dus eerst telkens vanaf rechtsboven naar linksonder.

Daarna ga je over de hele zone met de steekjes van linksboven naar rechtsonder. Deze manier van werken wordt ook wel de Deense kruissteek methode genoemd.

Stiksteek of back stitch

De stiksteek wordt bij kruissteek vaak gebruikt om een ontwerp uit te lijnen, of om, zoals in dit patroon, lijntjes aan te brengen in het ontwerp.

Meestal is het best deze steken voor het allerlaatste te houden, omdat ze anders kunnen verdwijnen onder de andere steekjes.

Deze is heel eenvoudig uit te voeren, maar er is soms verwarring over hoe lang je de steken moet maken en waar je moet beginnen en eindigen.

Zoals je kan zien op het patroon, is deze stiksteek 4 vakjes lang. Je kan er in dit geval voor kiezen deze afstand in één keer te overbruggen, maar langere stiksteekjes kun je beter opsplitsen. Om een stiksteek op te splitsen, kijk je naar waar de steek door een hoek van de vakjes gaat. In dit geval is dat in het midden, dus zou je de steek ook kunnen opsplitsen in twee opeenvolgende steken.

Breng je naald door het gaatje in de linkerbovenhoek van de stiksteek. Breng vervolgens je naald terug naar beneden in de rechteronderhoek van het gemarkeerde deel.

Je ziet dat er ook een stiksteek verticaal onder het gemarkeerde deel verder gaat. Om deze steek te doen, zal je de naald moeten inbrengen onderaan het verticale deel, en terug naar beneden aan de bovenkant.

Je kunt dus nooit je naald terug naar boven brengen, waar je net naar beneden bent gegaan. Anders komt je draad weer los.

Bekijk een geïllustreerde uitleg van de stiksteek

Driekwart of 3/4 kruissteek

In heel wat patronen worden ook halve kruissteken gebruikt. Dit zorgt ervoor dat je mooiere, bijna afgeronde vormen kan maken. Bij beginners in kruissteek kan deze steek voor verwarring zaaien.

Let op: in het Engels refereert de term ‘half stitch’ meestal naar letterlijk een halve kruissteek, dus één van de twee beentjes van een gewone kruissteek.

Wat in het Nederlands vaak een ‘halve kruissteek’ wordt genoemd, heet in het Engels een 3/4 stitch.

Om dit soort steekjes uit te voeren, werk je best eerst het kortste beentje uit. Breng je naald naar boven in de rechterbovenhoek en breng het terug naar beneden in het midden van het ‘vakje’ stof.

Bij aïda zal je hier geen gaatje voor hebben, dus moet je de naald er een beetje harder in duwen. Bij linnen kun je gewoon het middenste gaatje gebruiken.

Werk vervolgens het andere steekje uit zoals je in de volle kruissteek zou doen.

Bekijk een geïllustreerde uitleg van de driekwart kruissteek

Meer tips voor beginners in kruissteek

Nu je weet hoe je je project moet starten en hoe je de meest courante steekjes kan uitvoeren, kun je zonder zorgen genieten van je nieuwe kruissteekavontuur!

Hieronder geef ik nog een paar tips mee, die ik als beginner in kruissteek had willen weten:

  • Hou de richting van je steekjes in je volledige werkje hetzelfde voor het mooiste resultaat
  • Gebruik je een borduurring, laat je project er dan niet inzitten als je er niet aan werkt. Zo vermijd je moeilijk weg te krijgen plooien
  • Werk altijd met propere handen om vlekken te vermijden
  • Gebruik een werkdraad van ongeveer maximaal 50cm om knoopjes te voorkomen
  • Neem je tijd! Probeer niet te snel te werken want dan riskeer je foutjes te maken zoals verkeerd tellen of knopen in je werkdraad!

Zo, je weet nu meer dan genoeg om te beginnen! Tijd om te genieten van de wondere wereld van het kruissteken met jouw nieuwe kennis!

Happy stitching!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *